Per autoritarizmin

Anti-autoritarizmi

Nga Ervin Qafmolla

Sëmundje keqe autoritarizmi. Të paktën kështu thonë analistët. Nganjëherë, kështu mendoj edhe unë. Populli beson të njëjtën gjë. Por, në thelb kemi të bëjmë me një diskutim disi abstrakt. Çfarë dreqin është autoritarizmi? Fjalori nuk është se të ndihmon shumë. Në përgjithësi kupton se bëhet fjalë për imponim të pushtetit duke shpërfillur parimet demokratike përmes të cilave funksionon shoqëria njerëzore. A është autoritarizmi një prirje demoniake? Është pa dyshim i rrezikshëm, por asgjë më tepër. Fobia nga autoritarizmi është e tepërt dhe e pakuptimtë, pasi vetë kjo fjalë e ngatërruar në shqiptim dhe që për më tepër, nuk është as shqip, nuk nënkupton tjetër veç mundësisë së një dore njerëzish të përzgjedhur nga fati, rrethanat, apo aftësitë, për të ushtruar idetë dhe egot e tyre, në shpërfillje të dëshirave dhe vullnetit komunitar. Por, kjo është diçka që shumëkush e bën, ditën me diell, apo më shpesh, në fshehtësi. Histori shumë e ngatërruar kjo e autoritarizmit. Është çështje autoriteti në fund të fundit. Mund ta mallkosh sa të duash një njeri autoritar, por për sa kohë një autoritet tjetër, më i fortë, individual apo komunitar qoftë, nuk mundet ta rrëzojë, është thjesht çështje e më të dobëtit që ankohet. Unë i urrej njerëzit që ankohen, por që nuk gjejnë kurajë të veprojnë. Jam shumë dakord që Berisha është autoritar, por për sa kohë askush ngrihet ta sfidojë pushtetin dhe egon e tij anti-demokratike, qurravitjet nëpër media, nuk janë tjetër përpos një akt i turpshëm. Një spektakël që më bën të skuqem për faktin e thjeshtë që jam dëshmitar i poshtërimit të radhës së dinjitetit njerëzor. Askush nuk ngrihet të protestojë, të vërsulet në rrugë krejt i vetëm dhe, nëse vërtet nuk ka asnjë forcë tjetër veç zërit të tij, të ulërasë më gjëmimin e njëmijë netëve së bashku, me fishkëllimën e njëmijë trenave që përshkojnë tunelet e heshtjes, të gërthasë me vetë forcën e apokalipsit. Veç atëherë do tronditej ngrehina e pushteteteve okulte. Veç një turmë e egërsuar, autoritare do të rrëzonte, apo së paku, do të bllokonte një autoritar të rrezikshëm që vështron nga lart piramidës së hierarkisë të sahanlëpirësve që dita-ditës ia erektojnë egon fallusike. Autoritarizmi është një cilësi tërësisht njerëzore, siç është dëshira për pushtet. Pushtet mbi sendet, botën dhe vetë jetën. Ka të bëjë me kontrollin e fatit tënd dhe ndryshimin e fatit të të tjerëve. Mund të mos na pëlqejë, por kështu është. Por, autoritarizmi duhet kontrolluar. Autoriteti sfidohet me autoritet, siç ndonjëherë plumbi nxirret me pumb! Pacifizmi angullitës, qaraman, qurravitës; protestat mjerane nën zë nëpër kafene ku analistët e analeve të thashethemit shtijnë fall për të ardhmen e universit, nuk janë tjetër përpos mexhlise frikacakësh trutharë e hallate-tredhur. Kotësi gazetash që nëpër katunde i përdorin si letër higjenike. Në atë çast të epërm të shfryrjes së zorrëve në gropën septike, analisti bëhet më në fund i dobishëm me emrin dhe tekstin e tij, kur antiautoritarizmi vërtet ndihmon në përmirësimin e higjenës rurale. Katundari më pas del nga baraka dhe fillon të mallëkojë se nuk ka drita, se vota e tij nuk vlen për gjë se Kryeministri veç premton, por nuk jep asnjë kacidhe më shumë. Ndoshta, një ditë, pasi të jetë fshirë mirë e mirë me lajthitjet e radhës në gazetën e radhës, ai do të inatoset vërtet dhe do të dalë me ndonjë gur sokaku ngrënë-kohe në dorë, përballë vetratave të ndonjë institucioni. Atë ditë të gjithë do jemi ca më të gëzuar, atë ditë do të kemi më pak autoritet që na shtyp. Atë ditë duhet të jemi edhe ne me të, nëse kemi aq guxim, nëse emrat tanë vlejnë më shumë se një copë letër higjenike e improvizuar. Ndoshta, atë ditë mund të fillojmë vërtet të kuptojmë se çdo të thotë “anti-autoritarizëm”.

***************************************

Anti-autoritarizmi ndryshe!

Nga Kristi Pinderi

Shqiptarët nuk e njohën tani autoritarizmin e z. Sali Berisha. Ata e kanë provuar këtë autoritarizëm më shumë se 10 vjet më parë. Por asnjëherë, askush, nuk u ngrit në ato vite të para të Berishës për ta kundërshtuar. Nëse ne mendojmë se do të kemi më pak autoritet që na shtyp vetëm nëse një katundar, siç shkruan E. Qafmolla në rubrikën e tij “Token”, del përpara vetratave të ndonjë institucioni me ndonjë gur sokaku ngrënë-kohe dhe pas tij edhe ndonjë tjetër, atëherë pisk e paskemi punën. Sepse kjo nuk ka për të ndodhur asnjëherë! Edhe nëse ndodh, ai katundar i shkretë apo ata pak të shkretë pas tij, me siguri do të futen brenda në birucë e ndoshta nuk do të dalin prej andej derisa t’u jenë thinjur të gjitha flokët në kokë. Nëse do të zgjedhin që të luftojnë njërën, mes autoritarizmit dhe varfërisë, qytetarët, besoj se do t’i kanalizojnë fuqitë e tyre për të luftuar varfërinë dhe për të siguruar mbijetesën e familjes, e në anën tjetër do ta harrojnë autoritarizmin. Qytetarët marrin doza agresiviteti dhe inati të tillë të brendshëm që nuk ka gardh policie që ti mbajë dhe sistem autokrat që t’i frenojë, vetëm atëherë kur u bllokohen të gjitha rrugëdaljet. Kur Berisha ishte president, qytetarët e duruan autoritarizmin fillestar të tij, ama nuk e toleruan as edhe një ditë më shumë në Presidencë atë njeri, vetëm në momentin kur humbën krejt kursimet e tyre, shtëpi e katandi, e kur, kuptohet humbën bashkë me kursimet edhe çdo rrugëdalje tjetër për të përballuar jetën. Atë jetë nuk e duruan më. Inati i Qafmollës, është megjithatë mëse i justifikuar. Sepse nëse pjesa më e madhe e popullsisë interesohet për të luftuar varfërinë, një pjesë tjetër, më e vogël e popullsisë ajo intelektuale ku bën pjesë dhe vetë Qafmolla, interesohet për demokracinë ndaj edhe irritohet sapo shikon shenjat e para flagrante të mosrespektimit të dinjitetit njerëzor e të rregullave të lojës brenda demokracisë. Domosdo lufta kundër autoritarizmit do të duhet të jetë një luftë që ka përballë autoritarët e nga ana tjetër intelektualët, e pas tyre ndoshta dhe “katundaret”. A mundet që intelektualët të gjejnë mënyra më agresive por prapë demokratike që ta luftojnë autoritazimin? Kjo vlen të diskutohet e të zbulohet. Rruga tjetër nëse kjo e para nuk funksionon, ngelet të jetë edukimi i të gjithëve me demokracinë. Dhe kjo kërkon kohë dhe përkushtim. Shqiptarët nuk mendoj se janë mësuar me mashtrimet e politikanëve, siç thuhet sot shpesh. Une mendoj se askush nuk mund të mësohet me një mashtrim, çfarëdo qoftë ky mashtrim. Ajo me të cilën shqiptarët nuk janë mësuar ende, është demokracia e vërtetë të cilën akoma nuk e kanë shijuar. Nuk kanë mësuar ende se kanë pushtet të përmirësojnë jetën e tyre. Por edhe kjo kërkon kohën e saj. Ashtu siç kërkon angazhimin maksimal të intelektualëve përballë autoritarëve, e siç kërkon mbi të gjitha angazhimin e shoqërisë civile si MJAFT!, për t’u kujdesur që rregullat e lojës të respektohen. Pas këtyre do të vijnë edhe qytetarët e thjeshtë me gurë sokaku në duar, e jo vetëm “katundarët”.

Shkozet, industria e helmit

Shkruan : Kristi Pinderi

Dhjetëra familje të varfëra të Shkozetit jetojnë prej vitesh në oborrin e një fonderie që dyshohet se lëshon në ajër tymra kancerozë dhe vdekjeprurës për shëndetin. Raste dështimesh brenda fare pak viteve, lindje me deformime të frikshme gjenetike, infeksione të theksuara të rrugëve të sipërme të frymëmarrjes, alergji kronike në të gjithë trupin… Janë të gjitha, probleme me të cilat po ndeshen më të varfërit e Shkozetit. Shumë prej të cilëve jetojnë fill pas murit rrethues të fonderisë që shkrin nën emertimin "Techno Services" sasi të mëdha objektesh prej alumini, por edhe bakër e cdo lloj metali tjetër. Ajo është e pozicionuar m'u në mes të Shkozetit, në një zonë të banuar qysh para viteve '90-të. Burime të ndryshme, jozyrtare, pohuan për MAPO-n se në këtë fabrikë shkrihen edhe bateri makinash për t'u nxjerrë elementin plumb, ndërkohë që përmes oxhaqeve fare të ulta e me grykë të hapur të kësaj fonderie, lëshohet në ajër cdo kimikat tjetër që përbën këto bateri. Kimikate këto që intoksikojnë këdo që i ka rënë për hise të jetojë atje, mes mjerimit, indiferencës dhe injorimit absolut. Në lagjen 14 në Shkozet të Durrësit, disa familje tejet të varfra po jetojnë këtë histori të dhimbshme, ndoshta ndër më të dhimbshmet e tranzicionit kaotik shqiptar. Jetojnë mes disa rrugicave të pashtruara, pas murit rrethues të fonderisë së izoluar gati hermetikisht nga cdo sy i huaj, në këtë lagje të harruar të Durrësit, e konsideruar para viteve '90-të si zemra e industrisë së qytetit portual më të madh të vendit.

Shkozet, drekë…
Në familjen e Apollon Zekajas, jetojnë 15 frymë. I zoti i shtëpisë, i cili punon si hamall në fabrikën ngjitur, merr leje dhe vjen shpejt në shtëpi, sapo merr vesh që ndodhemi atje. Mbesa e tij më e re, ka lindur dy javë më parë në maternitetin e Durrësit, një foshnjë pa hundë, pa buzë dhe me deformime të tjera tejet serioze të organeve vitale. "Eshtë fëmija i tretë i vajzës sonë", thotë ai. I pari u lind i vdekur, ndërsa i dyti jetoi fare pak muaj dhe ndërroi jetë si pasojë e infeksioneve në rrugët e frymëmarrjes. Nëna e tyre, Silvana Zekaja, e cila ndodhet ende e shtruar në maternitet është vetëm 20 vjec… Fëmija i saj dy javësh, po lufton me vdekjen, ndërkohë që prindërit e tij të cilët mezi e mbyllin muajin dhe mezi paguajnë 10 mijë lek për qëranë e shtëpisë, duket se janë dorëzuar e nuk kanë më asnjë shpresë së më i riu i familjes Zekaja, do të rrojë…
E frikshme duket edhe historia e një tjetër nëne të re, Bukurie Skuraj, e cila u detyrua t'i nënshtrohej ndërhyrjes kirurgjikale për të nxjerrë nga trupi I vet foshnjën ende të palindur, disa javë pasi fetusi kishte pushuar së zhvilluari në mitër.
Dëshmitë e tjera vazhdojnë me të njëjtin intensitet shqetësues: Rajmonda Zekaja, banuese në të njëjtin bllok shtëpish, pranë fonderisë tregon se fëmija I saj 3 vjecar vuan nga astma dhe se doktoresha Liri Dibra, i ka thënë shkurt: "të shpresojmë se me kalimin e viteve fëmija do të mbijetojë"…

Muratorja nga Shkodra, azmatike në Shkozet
Ka portretin e një njeriu tejet të vuajtur në jetë, por edhe tejet të fortë! Quhet Pashka Cukani, 63 vjecarja nga Shkodra e cila u martua në Shkozet ku edhe u sëmur nga astma pak vite më parë, në shtëpinë e e pozicionuar fare pak metra larg fonderisë që shkrinte në kohën e diktaturës alumin, ndërsa tani cdo lloj metali tjetër, përfshirë edhe bateritë e makinave. Ka punuar për disa dekada si muratore e kategorisë së 6-të ndërkohë që tani, në pension, ankohet se nuk mund ta durojë dot ajrin e ngarkuar cdo ditë. "Nëse mund të na ndihmoni do t'ua dimë për nder gjithë jetën, ndonëse e vetmja gjë që mund t'ju japim si shkëmbim është një falenderim nga zemra", thotë pensionistja e mbuluar nga rrudhat e cila, së bashku me bashkëshortin e vet është e detyruar të jetojë në vetmi ditët e vështira nën ajrin e padurueshëm që lëshon fonderia në murin përkarshi oborrit të saj.

Fonderia hermetike
Në dyert e fonderisë në fjalë duket se vigjilojnë disa roje. Një derë hermetike të pengon të shikosh në brendësi të saj, ndërkohë që është e pamundur të flasësh me persona të brendshëm që mund të të thonë dicka. Katër vjet më parë, fonderia në fjalë ka qenë pronë e përbashkët e një shqiptari dhe e një subjekti me qendër në Itali. Kjo fonderi ka ekzistuar qysh para viteve '90-të, kohë kur shkrinte vetëm objekte prej alumini. Burime nga Durrësi pohuan për revistën MAPO se personi që përfaqësonte atëherë subjektin shqiptar është një eksponent i njohur i Partise Demokratike në Durrës, ndërkohë që opozita aktuale ka akuzuar se ky person mund të jetë z. Avni Hoxha, ish kandidat i Partisë Demokratike për Bashkinë e Durrësit. Gjatë qeverisjes socialiste fonderia ka qenë e detyruar disa herë që të ndërpriste aktivitetin e saj për shkak të ndotjes mjedisore, derisa, si kusht për rifillimin e këtij aktiviteti u përcaktua shkrirja vetëm e objekteve prej alumini. Por banorët përreth fonderisë, disa prej të cilëve edhe punonjës të saj, pohojnë se atje shkrihen edhe objekte prej bakri dhe prej cdo lloj metali tjetër, ndërkohë që burime te tjera konfirmuan se atje shkrihen edhe bateri makinash.

Shpërthimi
Në verën e vitit 2006, ndodhi një shpërthim i fortë në furrat e saj, aq sa banorët, të terrorizuar dolën menjëherë jashtë shtëpive dhe ngurruan të futen sërish brenda. Tre punëtorë u plagosën rëndë, ndonëse nuk pati asnjë denoncim për këtë fakt.
Banorët përreth fonderisë reaguan pak kohë më parë përmes një peticioni drejtuar institucioneve më të rëndësishme të vendit për të kthyer sytë edhe drejt tyre… Kaq mjaftoi që Zyra e Avokatit të Popullit të niste një hetim "ex ufficio", pa patur nevojën e një denoncimi konkret. Burime pranë kësaj zyre, konfirmuan për MAPO-n se ka shumë aspekte të dyshimta në këtë cështje. Ata iu referuan legjislacionit të bollshëm shqiptar por edhe neneve të Konventës së Arhusit që Shqipëria e ka nënshkruar tashmë, teksa këmbëngulën që cdo hetim rreth kësaj cështje duhet të fokusohet sidomos në Ligjin Nr.8934 dt.05.09.2003 "Për Mbrojtjen e Mjedisit" dhe Ligjin Nr.8990 dt.23.01.2003 "Për vlerësimin e ndikimit në mjedis", ligje këto që përcaktojnë qartë kornizën mjedisore të cdo subjekti privat. Në rastin tonë, fonderia nën emrin e kompanisë "Techno Service", kryen një aktivitet që jo vetëm nuk e mbron mjedisin, por shkakton lehtësisht, sipas dëshmive të shumta të dhjetëra familjeve të zonës, dëme të mëdha në mjedis dhe në shëndetin e banorëve. Por kjo histori duket se do të vazhdojë, derisa dikush t'i thotë stop një abuzimi të tillë çnjerëzor…

Kristi Pinderi

Dinjiteti njerëzor apo përfitimi zgjedhor?

Imazhin që po shikoni në këtë blog, ndoshta e keni parë shumë herë në Tiranë dhe ndoshta keni ndjerë të njëjtin inat dhe trishtim që ndjejmë edhe ne! Në Shqipëri, ndërtohet jo duke menduar dinjitetin njerëzor por duke menduar përfitimin zgjedhor. Ndërtohet jo për ta bërë jetën e secilit më të mirë, por për të performuar pas shtrirjes së asfaltit përpara disa kamerave e për të thënë: “Shiko, se çfarë bëra unë!”.
Fotoja që shikoni është marrë në një nga rrugët e Tiranës. Askush nuk do të rrinte pa përgëzuar Bashkinë për asfaltimin e kësaj rruge, por një qytetar që kërkon mbi të gjitha dinjitetin e tij nuk mund të rrinte pa thënë se edhe kur e shtron këtë dreq asfalti, të paktën mendo për njerëzit që do të kalojnë mbi të edhe në fazën e ndërtimit! Nëse nuk e mbyll dot atë gropën e ujërave të zeza nga ku del një aromë aspak e këndshme, të paktën, o ndërtues, kushdo qofsh, mbuloje! Që kur të moshuar me aftësi të kufizuara, të kalojnë në të, mirë erën e padurueshme që nuk e shmangin dot, por të paktën ecjen pa frikë se do bien brenda pucetës, ta eliminojnë…

Blogger: Edit User Profile

Blogger: Edit User Profile

Rovena Dilo: Këtu njerëzit mendojnë se mund të gdhihen të gjithë artistë!

Shkruan : Kristi Pinderi

Rovena Dilo e ka një formulë se si të mbijetojë në një treg kaotik muzikor, se si të ruajë vlerat e saj edhe pa u bërë domosdoshmërisht pjesë e ndonjë grupimi apo klani! “Eshtë më e qëndrueshme gjithçka, kur je ti që e zgjedh grupimin dhe ofertën dhe jo e kundërta. Kjo po, të jep mundësi të mbijetosh mirë dhe në paqe me veten”, thotë në një intervistë ekskluzive për MAPO-n këngëtarja e cila këndoi për herë të parë për gjithë shqiptarët në vitin 1993, kur mori pjesë me këngën “Nëse natën vij”, në Festivalin “Këngët e stinës”.
“Nuk ka më mirë se sa të bësh gjithmonë atë që mendon se të përfaqëson më mirë”, thotë më tej ajo, ndërsa analizon në këtë intervistë, jo vetëm tregun aktual muzikor, për të cilin pranon se është kaotik, por edhe mënyrën se si mund të gjendet një sistem që promovon vlerat e mirëfillta dhe më tej akoma, edukon publikun. Media, mendon ajo, punon me inate, tregu kaotik huton publikun aq sa e bën të besojë se kushdo mund të bëhet artist, e nga ana tjetër artistët vetë janë si kopsa të shkëputura e nuk dinë të organizohen. Atëherë kush do të sigurojë ruajtjen e vlerave të mirëfillta? “Shteti!”, përgjigjet Dilo: “Le të adaptojë mënyrën si funksionon kjo detyrë në Greqi, apo Itali, apo kudo tjetër ku është kuptuar nevoja për të ruajtur vlerat. Besoj se institucionet e këtij vendi duhet të kujdesen që të gjejnë mënyrën e duhur si të promovojnë vlerat e mirëfillta, si të ruajnë këto vlera e në fund të fundit si të edukojnë publikun me këto vlera”.
Për këngëtaren e cila këtë vit do të marrë pjesë në Festivalin e Këngës në RTSH me një bashkëpunim me Armend Rexhepagiçin dhe Aida Barakun, është e papranueshme që “të gjendemi përballë personazheve kaq “cheep”, kaq pa vlerë që promovohen si artistë të mëdhenj”. Sipas saj, “Shqipëria nuk përbën në vetvete një treg kaq të madh sa të ofrojë kaq shumë “artistë”. Ndaj dhe njerëzit janë hutuar vërtet. Mendojnë të gjithë se mund të bëhen artistë dhe se mund të arrijnë gjithçka. Kushdo mendon sot se mund të shkruajë një libër e të bëhet shkrimtar, se mund të këndojë një këngë në një skenë e të bëhet këngëtar, se mund të hedhë ca ngjyra në telajo, e të bëhet piktor!”.

MAPO: Ju do të merrni pjesë në Festivalin e Këngës në RTSH. Do t’i riktheheni këtij festivali në një mënyrë origjinale. Mund të na thoni diçka konkrete për këtë angazhim tuajin?
Rovena Dilo: Eshtë ende herët që unë të zbuloj gjëra konkrete. Por mund t’ju them se do të marr pjesë në këtë festival me një bashkëpunim me Armend Rexhepagiçin dhe Aida Barakun. Kënga do të kompozohet nga Armendi dhe do të ketë tekstin e Aidës. Detaje të tjera publiku do t’i marrë vesh më vonë.

MAPO: Si mund të mbijetojë një artist në Shqipëri pa u bërë pjesë e asnjë grupimi apo klani? Si mund të mbijetojë në një situatë të tillë një artist duke qenë për më tepër, Rovena Dilo?
Rovena Dilo: Unë mbijetoj dhe mbijetoj mirë! Kam bindjen se secili nga ai që ju e përkufizoni si grupim, po të dish të presësh, do të ketë oferta dhe oferta shumë të mira madje. Ajo që unë mendoj se është më me leverdi për një artist është që këto oferta t’i zgjedhë vetë. Pra është më e qëndrueshme gjithçka, kur je ti që e zgjedh grupimin dhe ofertën dhe jo e kundërta. Kjo po, të jep mundësi të mbijetosh mirë dhe në paqe me veten. Unë kam bindjen se nuk ka më mirë se sa të bësh gjithmonë atë që mendon se të përfaqëson më mirë.

MAPO: Pas hyrjes në një treg kaotik, bota e artit gjendet befas në një luftë mes interesave të mirëfillta ekonomike dhe vlerave të vërteta. Si e gjykoni këtë luftë dhe nëse do të mundeshit, a mund ta pasqyroni përgjigjen tuaj me situata konkrete?
Rovena Dilo: Konkretja është shumë e pisët! Unë mendoj se realiteti përmban ca të vërteta që nuk janë aspak në favor të vlerës. Eshtë e vërtetë ajo që thoni ju se bota e artit gjendet në një treg kaotik. Por unë mendoj se kaos ka në të gjitha fushat e jetës. Vetë njeriu shqiptar është në kaos. Mendoj se e gjithë shoqëria shqiptare ende nuk është pozicionuar dhe niveluar siç duhet. Nivelet e pozicionimit të secilit janë të paqarta këtu. Aq sa duket sikur kushdo mund të bëjë gjithçka, por ama asnjë nuk është në vendin e vet, atje ku duhet të jetë i pozicionuar.
MAPO: Por kjo ama nuk ju pengon juve personalisht të jeni e pozicionuar atje ku duhet, apo jo?
Rovena Dilo: Aspak. Sepse unë nuk bëhem thjesht pjesë e kërkesave momentale të tregut në këtë vend. Unë jam pjesë e një kërkese që shkon përtej momentit. Unë nuk mendoj sot për sot dhe nuk bëhem pjesë e këtij proçesi momental. Ajo që unë bëj është aty dhe do të mbetet aty: në raftet e gjërave që do të mbeten me kohën jo në atë pjesë të raftit që “strehon” gjëra që do të hidhen! Unë nuk kam dashur asnjëherë të futem atje ku mund ta ndjeja veten pis…

MAPO: Një pyetje që është bërë gjithmonë por që realisht vlen të bëhet sërish: është ky treg kaotik që ushqen shijet e publikut, apo është publiku që kërkon të ketë këtë cilësi që i ofrohet?
Rovena Dilo: Unë mendoj se ne kemi nevojë për rregulla dhe standarte të cilësisë, jo të kaosit. Publiku do të edukohet me atë që do t’i ofrohet. Arti ka më shumë fuqi imponuese se publiku, flas për artin e vërtetë. Por arti në Shqipëri është lënë mënjanë, për hir të një dëshirë absurde për t’u harbuar! Hedhja në treg e lloj lloj personazheve pa vlerë, që nuk dinë ç’të japin e ç’të thonë, për mua është një harbim i vërtetë.

MAPO: Po media, çfarë roli luan në këtë drejtim?
Rovena Dilo: Mendoj se është absurde që media në vetvete nuk koordinohet e nuk kuptohet me veten. Këtu media më duket se punon me inate. Media besoj se nuk lançon apo promovon artin e vërtetë por promovon ata që i quan artistë të vetët. Cdo media kështu promovon artistë krejt të ndryshëm nga njëri-tjetri dhe këtë nuk e bën sepse ata artistë duhen promovuar vërtet e se ia vlen ti promovosh. E bën, mendoj unë, me atë tendencën e pakuptimtë: këtë artist po e promovoj unë dhe është i imi! Por nga ana tjetër, ata që dëmtohen të parët e që dëmtohen më shumë, janë vetë artistët.

MAPO: Gjendemi kështu përballë situatës kur media, sipas jush, nuk luan siç duhet rolin e saj, artistët vetë nuk janë të organizuar për të mbrojtur vlerat, dhe tregu në anën tjetër funksionon në kaos, e publiku përtyp atë që i ofrohet! Kush duhet të kujdeset në këtë mes për të ruajtur vlerat?
Rovena Dilo: Shteti! Le të adaptojë mënyrën si funskionon kjo detyrë në Greqi, apo Itali, apo kudo tjetër ku është kuptuar nevoja për të ruajtur vlerat. Besoj se institucionet e këtij vendi duhet të kujdesen që të gjejnë mënyrën e duhur si të promovojnë vlerat e mirëfillta, si të ruajnë këto vlera e në fund të fundit si të edukojnë publikun me këto vlera. Ka plot mënyra, por që këtu nuk po zbatohen ende. Eshtë e papranueshme për mua, të gjendemi përballë personazheve kaq “cheep”, kaq pa vlerë që promovohen si artistë të mëdhenj. Shqipëria nuk përbën në vetvete një treg kaq të madh sa të ofrojë kaq shumë “artistë”. Ndaj dhe njerëzit janë hutuar vërtet. Mendojnë të gjithë se mund të bëhen artistë dhe se mund të arrijnë gjithçka. Kushdo mendon sot se mund të shkruajë një libër e të bëhet shkrimtar, se mund të këndojë një këngë në një skenë e të bëhet këngëtar, se mund të hedhë ca ngjyra në telajo, e të bëhet piktor!

MAPO: Tani që e shikoni karrierën tuaj në mënyrë objektive, a ka diçka që mendoni se do të mund ta kishit bërë më mirë?
Rovena Dilo: Unë mendoj se gjithçka që bëjmë lidhet ngushtë me natyrën komplekse njerëzore dhe është shumë e vështirë ta kuptosh këtë natyrë. Ndoshta do të kisha bërë gjithçka sërish ashtu siç e kam bërë deri tani. Njeriu gabon sepse nuk është i përkryer.

MAPO: Mund të veçoni dot një këngë nga gjithë këngët tuaja?
Rovena Dilo: E kam shumë të vështirë, i dua të gjitha njësoj. Por besoj se publiku mund ta bëjë këtë gjë, pasi varet nga shijet e secilit. Unë i shikoj punët e mia si pjesë e një zingjiri të plotë që përbën karrierën time.